Ngữ văn lớp 9 : Tìm hiểu về văn tự sự (phần 2)

0

Tiếp theo phần 1: Tìm hiểu chung về văn tự sự 

II, Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

Trong văn bản tự sự, rất ít khi các tác giả chỉ thuần kể người, kể việc mà khi kể thường đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm.

1, Biểu cảm

Biểu cảm xuất hiện trong khi kể giúp người viết thể hiện được rõ hơn thái độ, tình cảm của mình trước sự việc, buộc người đọc phải trăn trở suy nghĩ, “động lòng” trước sự việc đang kể, ý nghĩa của truyện càng thêm thấm thía và sâu sắc.

Thường thể hiện ở các chi tiết bày tỏ cảm xúc, thái độ người viết trước sự việc, nhân vật, hành động.

Có thể biểu cảm trực tiếp thông qua những từ ngữ gọi tên cảm xúc, những từ ngữ giàu tính biểu cảm, từ láy, những từ hoặc câu cảm thán, câu hỏi tu từ…. Cũng có thể biểu cảm gián tiếp thông qua một câu chuyện hoặc hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng.

 

VD:

          Thanh lách cánh cửa gỗ để khép, nhẹ nhàng bước vào. Chàng thấy mát hẳn cả người: trên con đường gạch bát tràng rêu phủ, những vòng ánh sáng lọt qua vòm cây xuống nhảy múa theo chiều gió. Một mùi lá tươi non phảng phất trong không khí. Thanh rút khăn lau mồ hôi trên trán – bên ngoài trời nắng gắt – rồi thong thả đi bên bức tường hoa thấp chạy thẳng đến đầu nhà. Yên tĩnh quá, không một tiếng động nhỏ trong căn vườn, như như bao nhiêu sự ồn ào ở ngoài kia đều ngừng lại trên bực cửa.

          Thanh bước lên thềm, đặt va li trên chiếc trường kỉ rồi ngó đầu nhìn vào trong nhà: bóng tối dịu và man mát loáng qua những màu sắc rực rỡ chàng đem ở ngoài trời vào […]. Sự yên lặng trầm tịch đến nỗi Thanh trở nên nghẹn họng, mãi chàng mới cất được tiếng lên gọi khẽ:

          -Bà ơi!

tim-hieu-ve-van-tu-su-phan-2 (2)

          […] Thanh bước xuống dưới giàn thiên lí. Có tiếng người đi, rồi bà chàng, mái tóc bạc phơ, chống gậy trúc, ở ngoài vườn vào. Thanh cảm động và mừng rỡ, chạy lại gần.

          -Cháu đã về đấy ư?

          Bà cụ thôi nhai trầu, đôi mắt hiền từ dưới làn tóc trắng đưa lên nhìn cháu, âu yếm và mến thương.

          -Đi vào nhà không nắng cháu.

          -Thanh đi bên bà, người thẳng, mạnh, cạnh bà cụ gầy còng. Tuy vậy, chàng cảm thấy chính bà che chở cho chàng, cũng như những ngày chàng còn nhỏ.

(Thạch Lam, Dưới bóng hoàng lan)

2, Miêu tả

Miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhân vật, sự việc có tác dụng làm câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm và sinh động.

a, Miêu tả ngoại hình, hoàn cảnh

Đối tượng là những cảnh vật và con người với chân dung, hình dáng, hành động, ngôn ngữ, màu sắc, tính chất, mức độ…. là những điều có thể quan sát trực tiếp.

Related Posts
1 of 20

Miêu tả trong văn tự sự thường thông qua liên tưởng, so sánh các sự việc được tả với không gian, sự việc xung quanh. Cần chú ý chọn lọc, sử dụng những từ ngữ giàu sức gợi tả, những hình ảnh, chi tiết thể hiện đặc điểm nổi bật của sự vật.

VD:

          Trời đã bắt đầu đêm, một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát. Đường phố và các ngõ con dần chứa đầy bóng tối. Các nhà đã đóng cửa im ỉm, trừ một vài cửa hàng còn thức, nhưng chửa chỉ để hé ra một khe sáng. Trẻ con tụ họp nhau ở thềm hè, tiếng cười nói vui vẻ, khiến An thèm muốn nhập  bọn với chúng để nô đùa, nhưng sợ trái lời mẹ dặn phải coi hàng, nên hai chị em đành ngồi yên trên chõng, đưa mắt theo dõi những người về muộn, từ từ đi trong đêm.

          Vòm trời hàng ngàn ngôi sao ganh nhau lấp lánh, lẫn với vệt sáng của những con đom đóm bay là là trên mặt đất hay len vào những cành cây. An và Liên lặng ngước lên nhìn các vì sao để tìm sông Ngân Hà và con vịt theo sau ông Thần Nông. Vũ trụ thăm thẳm bao la đối với tâm hồn hai đứa trẻ như đầy bí mật và xa lạ và làm mỏi trí nghĩ, nên chỉ một lát hai chị em lại cúi nhìn về mặt đất, về quầng sáng thân mật xung quanh ngọn đèn lay động trên chõng hàng của chị Tí. Về phía huyện, một chấm lửa khác nhỏ và lơ lửng đi trong đêm tối, mất đi, rồi lại hiện ra…

(Thạch Lam, Hai đứa trẻ)

      tim-hieu-ve-van-tu-su-phan-2

b, Miêu tả nội tâm:

 Đối tượng là những suy nghĩ, tình cảm, những diễn biến tâm trạng của nhân vật,… những gì không quan sát được một cách trực tiếp từ bên ngoài, nhưng có thể tự quan sát, thể nghiệm.

Giữa miêu tả hoàn cảnh, ngoại hình và miêu tả nội tâm có quan hệ với nhau. Nhiều khi từ việc miêu tả hoàn cảnh, ngoại hình mà người viết cho ta thấy được tâm trạng bên trong nhân vật. Và ngược lại từ việc miêu tả tâm trạng, người đọc hiểu được hình thức bên ngoài.

Người ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục… của nhân vật.

VD:

 

          Và tôi cầm lấy đóm, vo viên một điếu. Tôi rít một hơi xong, thông điếu rồi mới đặt vào lòng lão. Lão bỏ thuốc, nhưng chưa hút vội. Lão cầm lấy đóm, gạt tàn và bảo:

          -Có lẽ tôi bán con chó đấy, ông giáo ạ!

          Lão đặt xe điếu, hút. Tôi vừa thở khói vừa gà gà đôi mắt của người say, nhìn lão, nhìn để làm ra vẻ chú ý đến câu nói của lão đó thôi. Thật ra thì trong lòng tôi rất dửng dưng. Tôi nghe câu ấy đã nhàm rồi. Tôi lại biết rằng: lão nói là nói để đó đấy thôi, chẳng bao giờ lão bán đâu. Vả lại, có bán thật nữa thì đã làm sao? Làm quái gì một con chó mà lão có vẻ băn khoăn quá thế!…

(Nam Cao, Lão Hạc)

tim-hieu-ve-van-tu-su-phan-2 (1)

Trên đây là kiến thức chung về việc thêm yếu tố miêu tả và biểu cảm vào văn tự sự trong kiến thức Ngữ văn lớp 9. Các bạn hãy mở bài văn tự sự gần nhất mình được học, tìm kiếm những yếu tố biểu cảm và miêu tả người ta đã thêm vào trong tác phẩm nhé. 

Lúc nào cũng vậy, người đi học cần được làm mẫu, việc đọc nhiều tác phẩm tự sự, tìm hiểu cách tác giả làm chính là xem những ví dụ mẫu mực để bạn có thểm tự làm được một bài văn chất lượng cho mình. 

Hẹn gặp các bạn trên kienthuc.tv ở phần tiếp theo: Thêm yếu tố nghị luận vào văn tự sự và Cách làm bài văn tự sự.

Mời các bạn tham khảo thêm một số bài viết hữu ích:

Muốn tập trung học phải làm gì? 

Gợi ý phương pháp ghi chép hiệu quả 

Nên tự học hay học nhóm? 

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of
san go cong nghiep là lựa chọn hàng đầu cho tất cả các gia đình muốn có được sàn gỗ giá rẻ đẹp hãy liên hệ ngay  để tư vấn mua sàn gỗ công nghiệp Thụy Sĩ cùng với studio thiết kế đồ họa tập trung vào thiết kế logo cùng với agnecy quảng cáo facebook